Ελευθερία. Πότε ένιωσα τελευταία φορά ελεύθερη

Ελευθερία!

Τι όμορφη λέξη. Αποπνέει μια ελπίδα, έναν αέρα ανανέωσης, κάτι μαγικό.

Αλήθεια πως είναι να είσαι ελεύθερος; Για να είμαι ειλικρινής δεν θυμάμαι και δεν ξέρω αν υπήρξα και ποτέ. Ίσως εκείνα τα λίγα χρόνια της παιδικής αθωότητας αλλά είναι πολύ μακρινά πλέον.

Τι είναι Ελευθερία;

Ελευθερία είναι η δυνατότητα του ανθρώπου να δρα κατά βούληση. Μάλιστα! Αυτό έχει προεκτάσεις βέβαια. Δεν είναι μία η ελευθερία. Για παράδειγμα η ατομική ελευθερία, που πλέον στις μέρες μας ας πούμε πως υπάρχει, με την έννοια πως στις «αναπτυγμένες» χώρες κανείς δεν είναι κανενός, αφού η σκλαβιά δεν υπάρχει πια. Αν και αυτή υποκινείται από τα κοινωνικά στερεότυπα που μας επιβλήθηκαν.

Κοινωνική ελευθερία

Κοινωνική ελευθερία για κάποιον είναι να μπορεί, πέραν του εαυτού του, να δρα κοινωνικά χωρίς να περιορίζεται σε εξαναγκασμούς. Η κοινωνική ελευθερία διασφαλίζεται από τις ίσες ευκαιρίες και δυνατότητες σε όλα τα μέλη της κοινωνίας και περιλαμβάνει την ελευθερία της έκφρασης, της εργασίας, την ανεξιθρησκεία κλπ. Κινδυνεύει από τα κοινωνικά στερεότυπα και τις διακρίσεις. Αυτό όμως δεν υπάρχει και δεν θα εξηγήσω διότι ο καθένας το βιώνει. Κυριαρχεί η ανισότητα και τίποτε άλλο.

Πολιτική ελευθερία

Πολιτική ελευθερία είναι να μπορεί ο καθένας να συμμετέχει στο πολιτικό γίγνεσθαι θεσμικά με προτάσεις, επιχειρηματολογία στον διάλογο, ψήφο και έλεγχο των εφαρμοστών της πολιτικής. Μάλιστα. Υπάρχει ως έννοια στο λεξικό, όχι όμως στην πραγματικότητα. Διότι αν δεν είσαι γόνος πολιτικής οικογένειας δε συμμετέχεις παρά μόνο ως ψηφοφόρος. Οι υποψήφιοι είναι ανάξιοι λόγου πλέον άρα αυτόματα δεν ξέρεις και τι να ψηφίσεις ή μάλλον για την ακρίβεια δεν μπορείς.

Πνευματική ελευθερία

Πνευματική ελευθερία είναι το να μην εξαρτάται η σκέψη και ο λόγος από τη βαρύτητα των προλήψεων, των προκαταλήψεων, των αυθεντιών κλπ. Η πνευματική ελευθερία περικόπτεται από την προπαγάνδα, την παραπληροφόρηση, τα επιβαλλόμενα πρότυπα, τα δόγματα, περιορίζεται από την κατευθυνόμενη πληροφόρηση, τα προβαλλόμενα πρότυπα, τις προλήψεις, τις προκαταλήψεις, τις αυθεντίες, υποστέλλεται από την ημιμάθεια, την άγνοια κλπ. Πόσο εφικτό είναι αυτό;

Ηθική ελευθερία

Η ισορροπία στην πάλη μεταξύ των ενστίκτων, των παρορμήσεων και της υποταγής τους χάριν ανώτερων ιδεών και αξιών καθορίζει το επίπεδο της ηθικής ελευθερίας. Η ηθική ελευθερία έχει δύο δρόμους: την απελευθέρωση από πάθη και αδυναμίες ή την απελευθέρωση από συμπλέγματα και δεσμά της ηθικής. Επίσης δύσκολο κι αυτό. Ειδικά αν έχεις γαλουχηθεί στην Ελλάδα.

Ψυχολογική ελευθερία

Εδώ μάλιστα!

Στη φιλοσοφία, η ελευθερία συζητείται κυρίως μέσα στη σφαίρα του προσωπικού επιπέδου, όπου κυρίως αναφέρεται στη δυνατότητα του ατόμου να έχει ελεύθερη βούληση.

Αυτό είναι το θέμα μου. Δεν υπάρχει ελευθερία. Όλα κατευθύνονται από τον τρόπο ζωής στον οποίο μας βάλανε με τη συγκατάθεσή μας φυσικά. Αγώνας από παιδί να μάθεις όσα περισσότερα μπορείς, να μεγαλώσεις να βρεις μια καλή δουλειά, να πάρεις ένα καλό σπίτι, ένα καλό αυτοκίνητο, να παντρευτείς, να κάνεις παιδιά, να τα φορτώσεις ένα σωρό σπουδές, να βρουν μια καλή δουλειά κι ο κύκλος συνεχίζεται. Στο ενδιάμεσο αρπάζεις κάποιες ανάσες ζωής με κάτι ολιγοήμερες διακοπές όπου νομίζεις πως φορτίζεις μπαταρίες για να βγάλεις κάπως έτσι όλη σου τη ζωή, διεκπεραιώνοντας δηλαδή ουσιαστικά κι όχι ζώντας.

Δεν ελπίζω τίποτα, δε φοβάμαι τίποτα, είμαι λεύτερος είπε ο Νίκος Καζαντζάκης.

Θέλω να μην φοβάμαι τίποτα αλλά δεν γίνεται, τουλάχιστον ακόμη. Και είμαι αυτή που λέω πως όποιος φοβάται πάει και κοιμάται. Ίσως για να ξορκίσω το φόβο.

Και σκέφτομαι εδώ στα ξένα πως στη θέα της θάλασσας ένιωθα ελεύθερη. Ανάσες ελευθερίας και αυτές. Καιρό έχω να κάτσω μπροστά στη θάλασσα.

Σκέψεις κι αυτές από τις πολλές.

Μοιραστείτε το άρθρο με τους φίλους σας!