Αφορμή για τη συγγραφή του άρθρου αποτέλεσε η τοποθέτηση των θρανίων της κόρης μου στο δημοτικό. Μα θα μου πείτε τι σχέση έχει αυτό με το δράμα της Ελλάδος.

Τις πρώτες μέρες τοποθέτησαν τα θρανία των παιδιών σε ημικύκλιο. Στο κέντρο κάθονταν οι δασκάλες. Μας κάλεσαν λοιπόν σε συγκέντρωση γονέων όπου μεταξύ άλλων μας είπαν ότι σύντομα θα αλλάξει η δομή αυτή. Τα θρανία θα τοποθετηθούν έτσι ώστε να σχηματίζουν μικρές νησίδες. Με τον τρόπο αυτό θα σχηματιστούν μικρές ομάδες και θα «μάχονται» μέσα από αυτές. Αναφέρομαι σε τάξη της 1ης δημοτικού! Θεωρούν πρωτεύουσας σημασίας δηλαδή την εργασία (παιχνίδι) από πολύ μικρή ηλικία σε ομάδες. Έκανα μια σχετική έρευνα στο διαδίκτυο. Η Γερμανία δίνει πλέον μεγάλη βαρύτητα στην ομαδική εργασία στην εκπαίδευση διότι διαπίστωσαν πριν μια δεκαετία ότι έβγαζαν πολίτες ανίκανους ως προς την ομαδική εργασία. Αυτό αποτέλεσε τεράστιο πρόβλημα στην μετέπειτα επαγγελματική ζωή.

Όταν πήγα στο Ελληνικό σχολείο καλλιεργούνταν το ακριβώς αντίθετο. Δεν γνωρίζω σήμερα αν έχει αλλάξει κάτι σε αυτό. Το πλέον αποτυχημένο σύστημα της ατομικής βαθμολόγησης και των ατομικών διαγωνισμάτων οδήγησε σε πολίτες με κεντρική φιλοσοφία την «κατσίκα του γείτονα». Ο μαθητής του 19 ήταν «πολύ καλύτερος άνθρωπος» από τον μαθητή του 15. Ακόμα χειρότερο έκανε το γεγονός ότι οι γονείς κοκορεύονταν μεταξύ τους ότι το παιδί τους πήρε 1 βαθμό παραπάνω από το παιδί του συνομιλητή. Μια παντελώς αρρωστημένη κατάσταση. Τα παιδιά ένιωθαν τόσο άσχημα που αντί να ενισχυθεί το ομαδικό τους πνεύμα έφτασαν να μισούν το συμμαθητή τους. Το φαινόμενο «κατσίκα του γείτονα» είχε γεννηθεί μέσα τους.

Ομαδική βαθμολόγηση δεν υπήρχε. Ομαδικές εργασίες που οδηγούσαν σε κάποιο αποτέλεσμα επίσης δεν είδα. Η αλήθεια είναι ότι στην μετέπειτα ζωή (επαγγελματική, οικογενειακή) η ομαδική εργασία είναι το καθημερινό ζητούμενο.

Στην χώρα μας η πλειονότητα των επιχειρήσεων είναι υπερβολικά μικρές ώστε να δημιουργηθούν ομάδες εργασίας (τμήματα). Οι περισσότερες επιχειρήσεις είναι οικογενειακές και δεν μπορούν να δημιουργηθούν ομάδες που να λειτουργήσουν ανταγωνιστικά με μόνο στόχο το βέλτιστο αποτέλεσμα.

Από παιδιά δεν μάθαμε ποτέ να λειτουργούμε μέσα από ομάδα με στόχο την επιτυχία της ομάδας και όχι την ατομική. Στη συνέχεια στα εργασιακά περιβάλλοντα τα πράγματα ήταν ακόμα χειρότερα. Όχι μόνο δεν υπήρχε ομαδική εργασία με στόχο την επιτυχία της ομάδας αλλά ο ένας κοιτούσε με μισό μάτι τον δίπλα μην τυχόν και του «φάει» τη θέση. Το βίωσα πολύ έντονα αυτό.

Οι άνθρωποι υπάρχουμε εδώ και εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια. Με σχεδόν την ίδια δομή εγκεφάλου και ενστίκτων. Είτε το θέλουμε είτε όχι είμαστε θηλαστικά. Ζούσαμε το μεγαλύτερο διάστημα της ύπαρξής μας σε ομάδες είτε σε σπηλιές είτε σε μικρά «χωριά» σε θερμότερα κλίματα. Η ομαδική εργασία και ο κοινός στόχος της επιβίωσης μας επέτρεψαν να υπάρχουμε μέχρι σήμερα. Αν κάθε άνθρωπος είχε κλειστεί σε μια σπηλιά μόνος του η ανθρωπότητα σήμερα δεν θα υπήρχε.

Είχα την ατυχία να παρευρεθώ σε πολλά από τα κινήματα της εποχής των αγανακτισμένων. Ουσιαστικά σε μια δημοκρατία τα κινήματα είναι τα σπάργανα των πολιτικών κομμάτων. Εκεί είδα την αποτυχία σε όλο της το μεγαλείο.

Ο καθένας για την πάρτη του. Μάχη για ένα πόντιουμ για να προβληθεί ο ένας περισσότερο από τον άλλο. Ο κοινός καλός σκοπός είχε χαθεί από τα πρώτα δέκα λεπτά της συνέλευσης. Ποιος θα πάρει 19 και όχι 15. Από ποιον άραγε? Είναι αδύνατον να πετύχεις κάποιο μεγάλο στόχο χωρίς την αρμονική συνεργασία με άλλους ανθρώπους. Αλλά δεν το μάθαμε ποτέ.

Ήταν αδύνατο να αποφευχθεί η καταστροφή. Δεν μάθαμε να λειτουργούμε σε ομάδες, να σεβόμαστε την άποψη του άλλου, να θέτουμε κοινούς στόχους, χρονοδιαγράμματα, στρατηγικές με μόνο γνώμονα την επιτυχία της ομάδας και όχι την ατομική προβολή.

Αυτό δεν έχει αλλάξει ως σήμερα. Θα απαιτηθούν γενιές με εντελώς διαφορετική μόρφωση για να δημιουργηθούν νέα κινήματα, κόμματα τα οποία θα οδηγήσουν σε μια διαφορετική Ελλάδα. Αυτό όμως θα πάρει γενιές ολόκληρες.

Μια δήλωση του Donald Trump με έβαλε σε σκέψεις. Σε ελεύθερη μετάφραση είπε: «πήγαμε στη Μέση Ανατολή όπου υπήρχαν δικτατορίες που με κάποιο τρόπο λειτουργούσαν και προσπαθήσαμε να τους επιβάλλουμε τη δημοκρατία με το ζόρι. Τους ρωτήσαμε αν ήταν έτοιμοι για αυτό? Τώρα καταφέραμε εκεί να επικρατεί το απόλυτο χάος».

Η δήλωσή του έχει μια βάση. Όταν οι πολίτες δεν μπορούν να λειτουργήσουν ως ομάδα πως περιμένουμε να λειτουργήσουν στα πλαίσια μιας δημοκρατίας όπου η ομάδα είναι πλέον οι πολίτες μιας ολόκληρης χώρας?

Η σκέψη αυτή με ανησύχησε ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το μέλλον της Ελλάδας.

Ήταν αδύνατο να πετύχουν τα κινήματα λοιπόν. Όπως είναι αδύνατον μέσα από τις υπάρχουσες γενιές να δημιουργηθούν νέα κόμματα που θα βγάλουν την χώρα από το βούρκο. Είμαστε ανίκανοι να κινηθούμε ως ομάδα. Άρα δεν μπορούμε να κάνουμε κινήματα.